سعید سهیلی کارگردان فیلم گشت ارشاد در گفت و گویی مفصل و بدون رودربایستی با ایرنا سفره دل خود را باز و به تشریح مشکلات اهالی سینما، دردسر های فیلم گشت ارشاد پرداخت. بخش دوم این مصاحبه در ادامه می آید:

هیچ وقت سینما آزادی که طرفدار شهرداری و سازمان تبلیغات است، نگفتند که چرا فیلم را پایین کشید؟

 من با مسئولین این دو نهاد صحبت نکردم ولی با همه این افرادی که با این ها در ارتباط بودند صحبت کردم، همه فیلم را دیده بودند و همه خود و خانواده شان این فیلم را دوست داشتند و خیلی از اینها وقتی فیلم را پایین کشیدند اظهار تاسف می کردند که چرا فیلم را پایین کشیدند.

وقتی دستور از بالا بیاید، آدم باید بین پایین کشیدن یک فیلم، بطور غیر قانونی و پا روی قانون گذاشتن و نادیده گرفتن عدالت و انصاف و حفظ میز و پست، یکی را انتخاب کند، یعنی کسانی که دستور گرفتند که فیلم را پایین بکشید اگر به دستور عمل نمی کردند، پستشان عوض می شد.

مدیر سینما آزادی فیلم را دوست داشت، همه فیلم را دوست داشتند ولی درگیری هایی بین چند گروه به وجود آمده بود که کاسه کوزه ها سر ˈگشت ارشادˈ شکست.

حتی افرادی مانند امام جمعه مشهد و تهران اصلا فیلم را ندیده بودند ولی یک عده جو سازی کردند و ایشان هم چیزی گفتند و بعد از دو هفته که با ایشان تماس گرفتم، ایشان اقرار کردند که بعد از دو هفته که فیلم پایین آمده هم فیلم را ندیده اند.

سردمداران خیلی از افراد تند رویی که در جلوی وزارت ارشاد شعار می داند، دنبال این بودند که یک اکران بگذاریم تا فیلم را ببینند حتی سردار نقدی دنبال این بود که فیلم را ببیند.

 

 هیچ وقت از افرادی مثل آقای خاتمی (امام جمعه تهران) پرسیدید که چرا این کار را می کنند، چرا شما در تریبون نماز جمعه در مورد فیلمی حرف می زنید که خودتان ندیدید؟

جواب: ایشان جواب دادند و گفتند که قرار نیست که یک امام جمعه همه فیلم ها را ببیند و همه اتفاقات را از نزدیک رصد کند، بلکه وظیفه دارد که بعضی آدم های امین داشته باشد که آنها بعضی مسائل را به ایشان یادآوری کنند و یا اطلاع دهند وایشان در مقابل آن موضع بگیرند.

امام جمعه تهران گفت، حدود 7 نفر آمدند و گفتند که این دو فیلم، فیلم های فاسدی هستند که آدرس کوچکی هم از آن افراد داد و دریافتیم که از بچه های خود سینما بودند و قطعا امام جمعه دورغ نمی گوید.

 

 پس فکر می کنید حسادت و سعایت ، باعث پایین کشیدن گشت ارشاد شده است؟

در این شکی نیست که حسادت و دخالت و کینه ورزی و خیلی چیزها سهم داشت، احساس می کنم در آن زمان گشت ارشاد از چند جهت ضربه خورد یکی اینکه در زمانی اکران شد که بین دولت و بعضی از اصولگراها اختلاف بود و دیگری همزمانی اکران آن با فیلم قلاده های طلا موجب شد که این فیلم لطمه بخورد.

عده ای پشت قلاده های طلا صف آرایی کرده بودند و دنبال این بودند که این فیلم پر فروش ترین فیلم بهار 91 شود ولی خلاف آن داشت اتفاق می افتاد.

عده ای در سینما معتقدند که مرجع تقلید و فقیه اهالی سینما هستند. یعنی فتوا می دهند، چه کسی باید به جهنم، و یا بهشت، برود چه کسی باید حد بخورد، چه کسی باید اعدام شود، چه کسی باید فیلم بسازد و چه کسی نباید فیلم بسازد. و آنها هستند که باید تصمیم بگیرند. این افراد ذهن امام جمعه را آلوده کردند.

 

هیچ وقت جواب درستی از این افراد نگرفتید که چرا این کار رابا گشت ارشاد کردند؟

 ما گفتیم سردمداران تان و یا آدم هایی که حرفی برای گفتن دارند بیایند که وقتی آمدند دیدیم آدم های گنده آنان، هم خیلی کوچک هستند از جمله صادق کوشکی که اصلا نمی داند سینما را با صاد می نویسند و یا با سین!

اینها آمدند و با آنها گفت وگو داشتم که بخشی از آن در مجله پنجره چاپ شد. در انتها اقرار کردند که نه با تو مشکل داریم و نه با فیلمت، ما می خواهیم دولت را بزنیم و این وسیله است، البته در آن مقطع، هم با وزیر ارشاد و هم با رییس جمهور سرشاخ شده بودند و به دنبال بهانه می گشتند. اگر گشت ارشاد هم بهانه به دستشان نمی داد، باز بهانه دیگری ایجاد کردند.

 

 بعد از همه این بحث ها باز هم ائمه جمعه بر موضع خود اصرار و پافشاری کردند؟

شک ندارم که امامان جمعه ای که موضعگیری کردند هنوز هم فیلم را ندیده اند، امام جمعه مشهد جمله زیبایی دارد و می گوید: ˈدو فیلم اکران شده که من اسم آنها را نمی گویم چون اگر اسم آن را بگویم بردن اسم آنها اشاعه فحشا و فساد استˈ!

به نظر من این جمله حد دارد ولی کیست که جرات داشته باشد به امام جمعه حد بزند، مگر دوباره امام علی(ع) به حکومت برسد.

 

چند سال پیش فیلمی هلندی ساخته شد به نام ˈفتنهˈ و در آن به قرآن توهین شده بود، ائمه جمعه می گفتند ما می توانیم این فیلم ها را ببینیم ولی مردم نباید ببینند؟ آیا این دوگانگی نیست؟

 من بعنوان یک فیلمساز، فیلم را نه برای امام جمعه، نه برای رییس جمهور، نه برای سپاه، نه نیروی انتظامی بلکه برای عامه مردم می سازم و فیلمی را می سازم که مردم آن را دوست داشته باشند.

بعد از اینکه لوح فشرده این فیلم بیرون آمد، مشخص شد مردم با همه ضعف و قوت ها این فیلم را دوست دارند.

 لوح فشرده ˈگشت ارشادˈ هم سانسور داشت؟

 بله برای اکران 5 دقیقه سانسور شده بود و برای لوح فشرده 7 دقیقه سانسور شد و فیلم با تمام این سانسورها باز هم فروش داشت.

در سانسورها نیز ارشاد خودش نظری نداشت و هرچه آنان اعتراض کرده بودند، را دستور داد که حذف شود.

 

 در زمان اکران با مردم فیلم را دیدید؟ نظر مردم چه بود؟

همه مردم فیلم را دوست داشتند و از آن بد نگفتند غیر از یک مورد، آن هم زمان اکران در جشنوراه که یکی دو آدم با چهره های مشخص با موتور و لباس یک شکل ،که با موضع گیری قبلی فیلم را دیدند، و قصد درگیری داشتند و اصرار داشتند که درگیری آنها به زد و خورد منجر شود، که البته با حضور نیروی انتظامی و بازداشت آنان موضوع تمام شد.

 

عمده سینماهایی که فیلم را برداشتند، سینماهای وابسته به سازمان تبلیغات اسلامی بودند -که رییس آن آقای خاموشی است- و البته می دانیم که سایت مهر نیز وابسته به این سازمان است، این سایت اخیرا مصاحبه ای با اکبر نبوی داشته اند، تیتر مهر این بود ˈروحانیت به جای ترشرویی با سینما، نسبتش را با این هنر مشخص کندˈ در میانه این مصاحبه گفته می شود ˈ بنظر می رسد برای اکران و نمایش فیلم، فیلم سازان باید به نهاد ها و افراد مختلف پاسخگو باشند و حتی فیلمی در حال اکران با چالش روبرو است، دلیل این مساله چیست؟ˈ!!! کسی که خود مسبب اصلی پایین آمدن فیلمی مانند گشت ارشاد است چگونه می تواند مصاحبه کرده و دیگران را مقصر بداند؟ اسم این کار چیست؟

 آقای خاموشی را نمی شناسم و از نزدیک ندیده ام، یک بار ایشان را در تلویزیون دیده ام و چهره شان به این رفتارشان نمی خورد، از چهره ایشان احساس کردم باید آدم ملایم و مهربان و خوش فکری باشد. ولی هرجایی که با فیلم برخورد می شد، آدرس اولیه ای که می دادند آقای خاموشی بود و می گفتند آقای خاموشی مخالف این فیلم است و معتقدم که آقای قالیباف به دستور آقای خاموشی مخالف فیلم بود چرا که آقای قالیباف در حد و قواره و اندازه ای نیست که به آقای خاموشی دستور دهد ولی عکس آن صدق می کند.

فکر می کنم آقای خاموشی، آقای قالیباف، آقای حداد عادل، کمیسیون فرهنگی مجلس شورای اسلامی غیر از چند عضو آن با فیلم رفتار خوبی نکردند. فیلم مهم نیست ولی مهم این است که اینها برخلاف ضوابط و قانون عمل کردند آن هم در سالی که رهبری در ابتدای آن می گوید، همه چیز قانونی باشد.

 

شما به کمیسیون فرهنگی مجلس رفتید. آنجا دقیقا به کدام صحنه های فیلم اعتراض می کردند، مثلا آقای رسایی نیز آنجا بودند، ایشان چه می گفتند؟

 آقای رسایی جوان جویای نام است و اگر از نظر سن و سالی هم جوان نباشد از نظر تفکر بسیار جوان است و می شود گفت که خام است و گرنه دیدگاه خاصی ندارد و پس از صحبت با ایشان احساس کردم خودش دارای تناقض های زیادی است و بلاتکلیفی در اندیشه ها و گفتارش وجود دارد.

در کمیسیون فرهنگی مجلس نیز فیلم را دیده بودند و حدود سه یا چهر نفر فیلم را پسندیده بودند و سه یا چهار نفرشان نیز به فیلم انتقاد داشتند. مصاحبه ها ی آن ها در بانی فیلم نیز چاپ شد ولی بعد از اعلام موضع، آقای حداد عادل، گفت که کمیسیون فرهنگی فیلم را دیده و مجموعا فیلم را نپسندیده است!

 

 در مورد فیلم ˈمن مادر هستمˈ چطور فکر می کنید؟ آیا آنهم مثل فیلم شما قربانی شد؟

هیچ فیلمی مثل فیلم ما قربانی نشد به دلیل اینکه فیلم من فیلمی بود که داشت خوب می فروخت، ولی فیلم من مادر هستم، قربانی نشد، قرار بود قربانی شود ولی بچه های سینما یکپارچه در مقابل گروه های فشار ایستادند و باعث شد اینها برای یک یا دو سال به دور سینمای ایران خط کشیده و به آن نزدیک نشوند و احساس کردند این سینما خیلی هم بی پدر نیست.

 

 در ماجرای تحصن برای فیلم ˈمن مادر هستمˈ افرادی که دستگیر شدند سلاح های گرم و سرد داشتند این مساله را تایید می کنید؟

من سلاح های گرم و سرد ندیدم ولی بعد در مطبوعات خواندم که حتی برخی از اینها اسلحه گرم هم داشتند، ولی مهم این است که تفکر،تفکر غلط و بسته ای است و معتقد است که خودش باید قانون را اجرا کند.

 

 اظهارات وحید جلیلی در برنامه 7 را دیدید که می گفتند ˈچندین سال است که اینها آمدند حرف می زنند و نمیگذارند ما حرف بزنیمˈ آیا واقعا اینگونه بوده است؟ آیا ریختن در خیابان راه درستی است؟

 اینها خیلی فرصت داشتند حرف بزنند ولی وقتی حرف زدند هم، حرفی برای گفتن نداشتند. نمی دانم چه بگویم!

مشکل خیلی از ماها این است که مثل گوسفند با ما برخورد می شود و نظر من این است که بین گرگ و گوسفند، گرگ باشیم، گرگ بهتر از گوسفند است ولی ترجیح می دهم که هیچکدام نباشیم . شاید بهتر باشد شیر باشیم.

 

فیلم شما را پایین آوردند و از شما به دادگاه رسانه شکایت کردند. آیا شاکی مدعی العموم بود؟

 در خیلی از این شکایت ها وقتی شخص شاکی مشخص نیست و منطق درستی یا دلایلی درستی وجود ندارد یک کلمه مدعی العموم می گذارند و فرد را به عنوان شکایت مدعی العموم به دادگاه می کشانند.

من آنجا رفته ام و در آنجا هم هیچگاه اسم شاکی و یا نهاد یا ارگانی مشخص نشد.

 

بازپرس شعبه نهم دادگاه رسانه شما را تفهیم اتهام کردند، دقیقا به شما گفتند که اتهام شما چیست؟

 توهین به ارزش ها؟! البته کسی که تفهیم اتهام می کرد، فرد روشنی بود و هرجا هم که میرفتم اکثر افرادی که فیلم را دیده بودند خودشان فیلم را دوست داشتند، آقای منصوری هم فیلم را دیده بود و معتقد بود آن چیزهایی که در شکایت نوشته شده خیلی منطقی نیست.

 

 تفهیم اتهامی که شما باید پاسخ می دادید، مصداقی بود یا به طور کلی مطرح شده بود؟

جواب: خیلی وارد جزئیات نشدند، پرونده نیز هنوز باز است و تاکنون هیچ حکمی صادر نشده است.

 

 آیا وزارت ارشاد بویژه پس از مشکلات اکران گشت ارشاد از شما حمایت کرد؟

وزارت ارشاد هیچ گونه حمایتی از کارگردان ها نمی کند، در زمان اکران گشت ارشاد در مقطع دو هفته ای که قرار بود گشت ارشاد پایین بیاید وزیر و معاون فرهنگی او مقاومت کردند، آنها وقتی احساس کردند مقاومت بیهوده است و فشار ها زیاد است و خودشان از سوی افراد گروه های فشار زیر سوال می روند، به سمت آنان رفتند و خودشان نیز از گشت ارشاد مدعی شدند.

پرونده گشت ارشاد هنوز در شعبه رسانه تحت رسیدگی است و من همچنان به آنجا می روم.

 

دوست دارید روزی گشت ارشاد واقعی را بسازید؟

خیلی چیز غریبی نیست، در تمام دنیا راجع به همه مسوولان و رییس سنا، رییس جمهور، فرمانده اطلاعات، نماینده مجلس، نیروی انتظامی آن کشور فیلم می سازند.

به نظر من می توان ساخت و باید راحت بتوان انتقاد کرد. بهترین برخورد را در این اتفاقات خود نیروی انتظامی داشت و کمترین حاشیه را برای فیلم به وجود آورد در حالی که آنان باید از همه مدعی تر باشند.

فرمانده نیروی انتظامی و هیچیک از مسوولان آن نه شکایت کردند و نه علیه فیلم مصاحبه و برخورد کردند.

باز هم می گویم، بحث فیلم نبود بلکه تسویه حساب گروهی بود که شاید احساس می کردند با احمدی نژاد و دولتش زاویه دارند، با سهیلی مشکل نداشتند.

یکی از افراد گروه فشار نیز گفته بود به این دلیل با فیلم برخورد می کنیم که می دانیم شخص رییس جمهور دستور ساخت فیلم و کل هزینه ساخت آن را داده است در حالی که این دروغ بزرگی بود، چرا که آقای احمدی نژاد اصلا در جریان ساخت این فیلم نبود و من پولی از دولت نگرفته بودم ضمن اینکه وزارت ارشاد بیش از یک سال مجوز این فیلم را نمی داد.

ولی اینها می گفتند چون آقای احمدی نژاد با گشت ارشاد مخالف است حتما دستور ساخت را صادر کرده وهزینه ها را پرداخته است البته این یک تحلیل کاملا آبکی بود و این افراد برمبنای یقین غلط و ذهنی خود عمل می کردند.

 

 روزی که شما با آقای احمدی نژاد به منزل پورعرب رفتید، گفتید می خواهم راجع به این فیلم صحبت کنم ولی زمانش نیست، آن روز چه میخواستید بگویید؟

من با آقای احمدی نژاد به دیدن پور عرب نرفتم، بلکه آقای پورعرب به من زنگ زد و گفت یک نفر از نهاد ریاست جمهوری برای ملاقات می آید و از من خواست حضور داشته باشم.

پدر و مادر پور عرب کنهسال هستند و خودش هم در بستر بود، مادرش در آشپزخانه کتلت می پخت و همگی منتظر مشاور رییس جمهور و یا مسوول دفتر ایشان بودیم ولی هنگامیکه در را باز کردم با تعجب تمام با شخص رییس جمهور روبرو شدم.

آنقدر جو آن جلسه صمیمی و پاک و زلال بود که احساس کردم نباید آلوده به مسائل سینما و لطمه های مالی باشد. به این دلیل در مورد گشت ارشاد هیچ صحبتی نشد.

اما اگر می خواستم چیزی بگویم، می گفتمˈ آقای احمدی نژاد ما به خاطر تو چوب خوردیم، شما کی به خاطر ما چوب می خورید؟ˈ

 

 آیا ساخت فیلم تبلیغاتی برای نامزدهای یازدهمین دوره ریاست جمهوری به شما پیشنهاد شد؟

 بله چهار کاندید به من پیشنهاد ساخت فیلم دادند، با هیچ کدام به جز آقای مشایی وارد مذاکره جدی نشدم.به دلیل علاقه و احترامی که به آقای احمدی نژاد داشتم مذاکره با مشایی جدی تر شد و چند جلسه هم داشتیم و به دلایلی این سعادت نصیب من نشد. از دفتر آقای قالیباف زنگ زدند و یک جلسه با آنها داشتیم، از جانب آقای ولایتی هم تماس گرفتند و یک روحانی به نام فلاحیان نیز زنگ زد که به همه جواب رد دادم. به آقای مشایی هم گفتم که دو اتفاق باید بیافتد، یکی اینکه شما تایید صلاحیت شوید و دوم اینکه باید استخاره کنم و خوب باشد. اگر صلاحیتش تایید شود، و به من پیشنهاد دهند، استخاره می کنم اگر خوب آمد حتما فیلم می سازم.

 

با همه بلاهایی که سال گذشته بر فیلم گشت ارشاد آوردند، باز هم از سوی آقای قالیباف برای ساخت فیلم تبلیغاتی با شما تماس گرفتند؟!

 بله حتی اگر خودشان هم رویشان نشود افرادی هستند که تماس بگیرند.