23 - نفوذی ، FACE OFF ایرانی
از خصوصیات اکران این ماه ، تراکم فشرده نمایش فیلمهای ایرانی است . اکران بیش از ده فیلم در سالنهای محدود و اندک به اصطلاح فیلم سوزی ( هلوکاست سینمایی ) را موجب شده است . ولی به نظر بنده در دل همین خاکستر تلنبار هم می توان الماس بیرون کشید . فیلمی اگر پر محتوا و مخاطب جذب کن باشد و البته تبلیغاتی وسیع در راستای اهدافش داشته باشد می تواند در میان خیل عظیم فیلمها هم امکان فروش داشته باشد .
کمبود اصلی سینمای امروز ما تبلیغات پیرامونی فیلمهاست که در کشورهای صاحب صنعت سینما اهم اقدامات اکران محسوب می شود . مشکل بدتر دیگر هم عدم همراهی عوامل سازنده فیلمها در حین اکران است . بی تعصبی عوامل نسبت به کاری که انتخاب کرده اند باعث می شود که تنها مدافع فیلم ساخته شده کارگردان اثر باشد . این نشان دهنده این است که هنرمندان روز به روز از احساس گرایی و غیرت هنری فاصله می گیرند و در صورت ادامه این روند اضمحلال برد تبلیغاتی محصولات فرهنگی را در آینده نزدیک شاهد خواهیم بود . اکران موفق آرمانی زمانی محقق می شود که همه سازندگان اثر هنری تا زمان اکران همراه فیلمهایشان باشند و از کرده های خود دفاع کنند و البته کارگردانان هم معتقدین به فکر خود را در فیلم شریک کنند . وقتی خود عوامل اهمیتی برای فیلم ساخته شده قائل نباشند توقعی از مسئولین نمی توانیم داشته باشیم .
به عنوان منتقد مستقل و منصف اگر به فیلمهای در حال اکران بنگریم می توانیم بیشترین ستاره را به فیلم نفوذی ساخته مشترک احمد کاوری و مهدی فیوضی تقدیم کنیم . اثری گرم و به شدت سیاسی از زیر مجموعه های ژانر دفاع مقدس با مضمونی بکر و کمتر گفته شده پیرامون جابجایی خیر و شر که نمونه خارجی اش را در ژانر اکشن در فیلم تغییر چهره (FACE OFF ) ساخته جان وو دیده بودیم .
فیلم مذکور کار اول احمد کاوری در مقام کارگردانی است . ایشان قبلا در امور دیگر سینما همچون دستیاری و بازیگری هم مشغول بوده اند و در این فیلم به صورت مشترک نویسندگی و کارگردانی با مشاورت جمال شورجه انجام داده اند . بهترین نشانی که برای شناخت احمد کاوری می توان ارائه داد این است که ایشان در فیلم ارتفاع پست ابراهیم حاتمی کیا برادر خل وضع و ریشوی نقش لیلا حاتمی ( نرگس )) بود و جدیدا هم ایفای نقش ایشان را با پوشش بارانی در سریال خون بهاء ساخته جواد مزد آبادی دیدیم .
در حد تجربه اول فیلم نفوذی اثر خوش ساختی درامده و جای تبریک بسیار دارد . بر خلاف سایر فیلمها بدون لکنت پیام خود را ارائه می دهد . مثلا مانند هم اکرانش آدمکش رضا کریمی پر از ژست و فخر و بی محتوایی نیست و فرم و محتوایش در راستای هم پیش می روند و قابل باور شده است . عنصر برجسته فیلم طراحی صحنه است که توسط فرامرز بادرامپور انجام گرفته است . مخصوصا طراحی صحنه اردوگاه عراقی که باوجود پروداکشن و امکانات کمتر از اخراجی ها 2 ، بهتر و باور پذیر تر در آمده است . یکی از دلایل این واقعی تر شدن می تواند این باشد که احمد کاوری بزرگ شده عراق است و اردوگاه های تکریت ورمادی و موصل و اشرف و ... را به خوبی می شناسد و در یکی از گفتگو های مطبوعاتی اش تسلط خود را به حال و هوای اینگونه مکان ها نشان داد . گریم فیلم ضعیف است . مخصوصا ریش بلند امیر جعفری حین ورود به ایران . در حد تیم ملی عقب تر از زمان و غیر قابل باور در آمده است . مربوط به دوره ماقبل استاد بیژن محتشم . زمانی که صنعت گریمی در ایران نبود .
بازیها تقریبا عالی است . امیر جعفری یکی از بهترین ایفای نقش های خود را در این فیلم دارد و البته قاسم زارع که بازیگر مقابل است به خوبی همراه با امیر جعفری خلاف درونیات خود را بروز داده اند .
داستان فیلم در مورد آزاده ای به نام فریدون کیافر ( فری کافر) است که پس از سالها به میهن باز می گردد ولی بدنام است و به عنوان وطن فروش شناخته می شود . ادله و بیانات دوستان هم بند و سخنان آشناهای قدرت پیدا کرده او را وطن فروشی می دانند که در اوج سختی ، مقاومت را کنار گذاشته و برای رفاه بیشتر به اردوگاه اشرف رفته است تا برای مجاهدین خدمت کند . فیلم تا رو به پایانش برای اثبات این موضوع پیش می رود ولی به یکباره مصادیق دگرگون شده و خصال آدمها به یک باره قلب می شود . اتفاقا فری کافر در حقیقت آدم خوبی است و این بدنامی و وطن فروشی مستحق کسانی است که هم اکنون در لایه های مدیریتی کشور صاحب و مدعی قدرتند .
فیلم نفوذی در زیر ژانر سیاسی دفاع مقدسی مضمونی افشاگرانه دارد و می توان در تحلیل های بعدی این فیلم را بر پایه آیات قران هم بررسی کرد .
اولین نکته قرآنی فیلم این است که حق بالاخره پیروز است و این وعده الهی است . شروران برای عدم پیروزی حق تلاش بسیار می کنند ولی حق پیروز است . ظهور حقیقت ظهوری جهان شمول و الهی است و حقیقتا پر قدرت است و در صورت قیام جلوداری نخواهد داشت . این وعده خداوند است .
(( وَعدَ الله اَلَذینَ آمَنوا مِنکُم وَ عَمِلوا الصالِحاتِ لِیَستَخلِفَنَهُم فِی الاَرض ))
آیه 17 سوره رعد باطل را کف روی آب و ناچیز می داند و حقیقت را منفعت اصل آنچیزی که بر روی زمین می ماند .
می فرماید : خداوند از آسمان آبی فرو فرستاد . آبی صاف و پر برکت . در اثر ریزش این باران ، بر کوهها و بلندی ها ، سیلی در وادی ها ورودخانه ها به اندازه ظرفیتشان به راه افتاد . سیلی که کفی را روی خود حمل می کرد . همان گونه که وقتی فلزی را روی آتش می گدازند تا از آن زیور و یا وسیله ای بسازند . چنین کفی بر سطح آن آشکار می شود . مواد اصلی ته نشین می شود و مواد زائد و به درد نخور روی آن را می گیرد . اینچنین خداوند حق و باطل را ضربه می زند . کف می رود و نیست و نابود می شود و انچه به مردم سود می رساند در زمین باقی می ماند . نکته جالب این جملات نورانی این است که خداوند نمی فرماید آب و یا فلز باقی می ماند . می فرماید منافع آب و فلز باقی می ماند .
باطل همچون کف روی آب جلوی دیده شدن زلالی آب را می گیرد و خودرا نشان می دهد . دقیقا حکم آدمهایی که از زلالی برخی می ترسند و جایگاه ها را غصب می کنند و با حذف و توطئه چینی رقبای اصیل را کنار می زنند تا خود بر مسند امور بمانند . نکته ریز تر تفسیر این آیات هم بسیار جالب است . این که کف روی آب ابهتش را از خود آب دارد . باطل همیشه سوار بر حق قدرت نمایی می کند . مصادیق تاریخی بسیاری دارد . از امروزه روز که سلطه گران به اسم حقوق بشر آدم کشی می کنند تا سپاهیان یزید که با نیروی پیامبر (ص) امام حسین ( ع) را کشتند . برای تحریک مردم می گفتند ای سواران الهی سوار شوید و بهشت بر شما بشارت باد . حسین (ع) را به هدف تقرب به خدا سر بریدند و حق را با شمشیر خود حق زدند .
در راستای به روز کردن مبحثمان حال و روز امروزمان مصداق اندک ندارد . انسانهای زیادی با کلام حق و بیان ریاکارانه احادیث ائمه ، روزی حرام کسب می کنند و در عوض اعمال کنندگان به شرع به جرم عدم بیان ریاکارانه اعمالشان در عذابند .
باز بصیرت است که ما را نجات می دهد و با کنار زدن کف روی آب می توانیم پی به اصل خلایق ببریم و با درک حقیقت اصیل به درک خدای رحمان ورحیم برسیم .
های و هوی و سروصدا و قیل و قال و جنجال و پول و ثروت و تریبون و پارتی و قدرت و لابی مبنای حقیقت نیستند و هر کسی با وجود اینان محق نمی باشد . اگر بشناسیم و بر شناختنمان اصرار ورزیم حق نمایان می شود و ظهورش مبشر پیروزی است و حقیقت بر جهان حکومت خواهد کرد .
چاپ شده در وطن امروز